top of page
KANHA MAY 26.jpg

দুর্গাপুরের নেকড়েরা কি হারিয়ে যাবে?

  • ..
  • Feb 18, 2022
  • 2 min read

নেকড়ে, স্ট্রাইপড হায়না জাতীয় প্রাণীদের সংরক্ষণের কাজ হচ্ছে ভারতের বিভিন্ন স্হানে যার খবর বনেপাহাড়ে'র পাতায় আগেই প্রকাশ হয়েছে। কিন্তু বাংলাতেও বিভিন্ন স্হানে এমন সব প্রাণী ছড়িয়ে রয়েছে তাদের জন্য কতটা ভাবছি আমরা? দুর্গাপুরের অদূরে রাঢ়বঙ্গের ছোট ছোট যে বনভূমি রয়েছে সেখানকার নেকড়েদের অস্তিত্ব আজ বিপন্ন ক্রমশ বন-জঙ্গল কমে আসায় ও বাড়তে থাকা কয়লাখনির দাপটে। দুর্গাপুর এলাকার এই canid গোত্রের প্রাণীদের সম্পর্কে জানালেন অর্নিশ বসু


লাউদোহার নেকড়ে

সেটা ২০১৪ সাল।আমার প্রথম নেকড়ে'র (Indian Grey Wolf) সম্মুখীন হওয়া। ঠিক রাস্তা পার করে দুটো নেকড়ে আমাদের দিকে তাকিয়ে বসে রইল। জায়গাটা দুর্গাপুর থেকে ২০-২৫কিমি. দূর মাধাইগঞ্জ-লাউদহা বলে একটা এলাকায়। আমার তখন উখড়া ইলেক্ট্রিক অফিসে পোস্টিং । সেই প্রথম দেখা থেকেই শুরু হল আমাদের (আমার তখন থেকে নেকড়ে খোজার সাথী ছিল প্রাণবন্ধু চ্যাটার্জি ওরফে ছত্তু) নেকড়ে'র খোঁজে অভিযান ।

লাউদহা থেকে প্রায়ই নেকড়ে'র খোঁজে বেরিয়ে পরতাম। এখানে স্হানীয় মানুষ নেকড়েকে বলে হুরাল। লাউদহা'র কাছাকাছি বড় এলাকা জুড়ে ঝোপ-জঙ্গল , ঘাসবন আর শাল গাছের জঙ্গল, যেইটা গড়ের জঙ্গলের সাথে যুক্ত। এই বন-জঙ্গল শেয়াল আর black naped hare'র জন্যও ভাল বাসভূমি । নেকড়ে র খোঁজ করতে গিয়ে এনাদের সাথে বহুবার সাক্ষাৎ হয়েছে। তবে শিকার উৎসব আর বন-জঙ্গল নষ্ট করে ফেলার জন্য আস্তে আস্তে Bengal fox আর black naped hare এর সংখ্যা খুব এই কমে গেছে এখানে। আরও জানতে পারলাম যে জঙ্গলে খাদ্যের অভাবের জন্য নেকড়েরা পাশের আদিবাসী গ্রাম থেকে ছাগল আর বাছুর তুলে নিয়ে যায় মাঝে মধ্যেই, যে কারণে গ্রামবাসীদের মধ্যে অনেক ক্ষোভ আছে ।



এমন বন জঙ্গলেই বাস ওদের


২০১৪-১৫ অব্ধি ৭-৮ টা একসাথে নেকড়ের দলের দেখা পেয়েছি কিন্তু ২০১৯-২০২০ এ শুধু ৩টে- ৪টে একসাথে দেখা যেত। সাথে ২০২০ র মার্চে খবর এল যে স্থানীয় গ্রামবাসী দের হাতে নেকড়ের বাচ্চার মৃত্যুর, যেটার কারণ ছিল নেকড়েদের ছাগল শিকার করা। কিন্তু ছবির অভাবে এই এলাকাতে যে নেকড়ে আছে সেটা বন বিভাগ কে বিশ্বাস করানোটাই খুব মুশকিল হয়ে উঠছিল। শেষ-মেষ ২০২১ এ ছবি ওঠানো সম্ভব হল। ছবি গুলো বন দপ্তরের আধিকারিকদের দেখানর পর তারাও নেকড়েদের বাঁচানোর উদ্যোগ নিয়েছেন । শিকার উৎসবের বিরুদ্ধে সচেতনতা প্রচার করে ভালই সাড়া পাওয়া গেছে। বছরের প্রথম দিন প্রথম নেকড়ের ছবির পর (Alpha Female), ৮টা আলাদা পৃথক নেকড়ের ছবি পাওয়া গেছে , তার মধ্যে ২টি sub-adult-ও আছে।





প্রাকৃতিক খাদ্য (natural pray base) যেসব প্রাণী তারা এখানে না থাকার জন্য , নেকড়েদের খাদ্যর জন্য পুরোটাই নির্ভর করতে হয়ে গ্রামবাসীদের ছাগল আর গরুদের উপর। ক্ষতিপূরণের ব্যবস্হা না করা হলে, নেকড়ে আর গ্রামবাসীদের মধ্যে শান্তিপূর্ণ সহাবস্হান হওয়া খুবই মুশকিল। জঙ্গল ঘিরে চারিদিকে কয়লা খনি চালু হয়ে গেছে ইতিমধ্যে। বাড়ছে তাদের এলাকা। এই কয়লা খনির জন্য নেকড়েদের বাসস্হান আর কতদিন টিকে থাকবে এইটাই বড় প্রশ্ন ! আশেপাশের অরণ্য অঞ্চলের সাথে যোগাযোগের করিডরগুলোও নষ্ট হয়ে যাচ্ছে।

wooly necked stork

এখানে বাস বনবেড়ালেরও
এই কয়লা খনির জন্য নেকড়েদের জঙ্গল আর কতদিন টিকে থাকবে এইটাই বড় প্রশ্ন !

এখানে অনেক রকমের raptors , শজারু , মদনটাক ও আরও অনেক প্রজাতির বন্যপ্রাণীর দেখা মেলে। বলাই বাহুল্য যে এই প্রাকৃতিক বাসস্হানের সুরক্ষিত থাকা খুবই দরকার। তার সাথে সাথে আদিবাসী গ্রামগুলোতে সচেতনতামূলক প্রচার প্রয়োজন। তবেই নেকড়েদের বাঁচানো সম্ভব।


নেকড়ে শাবকেরা

লেখক পরিচিতি: লেখক পেশায় প্রযুক্তিবিদ । বন্যপ্রাণী নিয়ে উৎসাহী ।



ছবি: লেখক।








22 Comments


Guest
a day ago

Kèo bóng đá nhà cái mình thấy mọi người nhắc hoài nên tò mò bấm vào xem thử giao diện thế nào. Mình không có soi kỹ nội dung hay chơi gì cả, chỉ lướt qua cho biết cách họ sắp xếp thông tin thôi. Ấn tượng đầu là nhìn khá thoáng, mấy mục chính được gom lại thành từng khối rõ ràng nên không bị kiểu “mở ra là rối”. Mình thích nhất là phần bảng thông tin trình bày theo cột gọn gàng, nhìn lướt là hiểu chứ không phải căng mắt đọc. Menu cũng đặt chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại giữa các trang khá nhanh, không cần mò lâu. Nói chung cảm giác dùng như…

Like

Guest
2 days ago

baccarat kubet mình thấy bạn bè nói hoài nên tiện tay mở thử trên điện thoại xem giao diện ra sao. Mình không có đọc kỹ nội dung, chỉ lướt nhanh để xem cách họ làm trang có dễ nhìn không. Cảm giác đầu tiên là trang nhìn sáng và thoáng, mấy khối nội dung tách ra rõ nên kéo xuống không bị rối. Mình thích nhất là thanh menu đặt ngay chỗ dễ thấy, bấm đổi qua lại mấy mục khá mượt, không phải mò nhiều. Mấy phần thông tin trình bày kiểu ô khung cũng gọn gàng, chữ không bị dồn sát nhau nên nhìn đỡ mỏi mắt. Nói chung kiểu sắp xếp này hợp với người chỉ…

Like

Guest
3 days ago

Nổ Hũ mình cũng chỉ ghé thử vì thấy nhiều người nhắc, chủ yếu tò mò giao diện ra sao thôi. Vào trang cái là thấy họ làm bố cục khá thoáng, chia từng khối nội dung nhìn phát hiểu ngay chỗ nào là thông tin chính, chỗ nào là phần phụ. Mình để ý cái menu đặt khá dễ thấy nên bấm qua lại giữa các mục không bị lạc, kiểu dùng vài phút là quen tay. Mấy đoạn thông tin trình bày theo cột gọn gàng nên lướt nhanh vẫn bắt được ý, không bị chữ dồn dập khó đọc. Nói chung không phải kiểu cầu kỳ màu mè, nhìn nhẹ mắt. Điểm mình thích nhất vẫn là…

Like

Guest
4 days ago

ea88 đăng nhập là mình thấy bạn bè nhắc hoài nên ghé vào coi thử cho biết, chứ cũng không có ngồi mày mò lâu. Vừa vào cái là thấy bố cục khá dễ chịu, chia thành từng khối rõ ràng nên mắt lướt một cái là biết đang ở đoạn nào. Mình hay bị “lạc” ở mấy trang nhiều chữ, mà ở đây thì không, nhìn khá thoáng. Cái menu đặt chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại nhanh, bấm vài cái là quen tay luôn, không phải kéo lên kéo xuống tìm. Mấy phần thông tin họ để dạng bảng cột gọn gàng nên đọc nhanh, không bị rối. Nói chung cảm giác họ sắp xếp giao diện…

Like

Guest
5 days ago

https://hitclubx.run/ mình ghé thử vì thấy bạn bè nhắc vài lần, kiểu vào xem giao diện cho biết thôi. Vừa mở ra là thấy bố cục khá dễ nắm, các phần được chia theo dạng khối nên mắt lướt một cái là hiểu đang ở mục nào. Mình cũng để ý khoảng trắng với cỡ chữ vừa phải, đọc không bị rối hay phải căng mắt. Thanh menu đặt chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại nhanh, không phải bấm lui tới nhiều. Nói chung cảm giác dùng nhẹ nhàng, không bị “ngợp” thông tin ngay từ đầu, và mấy khung nội dung trên trang được sắp xếp gọn gàng nhìn khá ổn.

Like
Royal_Bengal_Tiger_Kanha.JPG

Editor: Dr. Sumanta Bhattacharya
 

  • Facebook

follow our facebook page to stay updated

© 2021 by Boney Pahare. All rights reserved.

bottom of page